Αθλητικοί τραυματισμοί στην παιδική και νεανική ηλικία

Στις μέρες μας παρατηρείται ολοένα και μεγαλύτερη αύξηση των τραυματισμών που συμβαίνουν σε αθλητικές δραστηριότητες και αφορούν νεαρούς αθλητές. Ο μέσος όρος της ηλικίας που τα παιδιά αρχίζουν και ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό έχει μειωθεί αρκετά και ίσως αυτό είναι ένας λόγος που παρατηρείται αυτή η αύξηση.

Αν και τα αγόρια προσβάλλονται συχνότερα πλέον ο αριθμός των κοριτσιών τείνει να εξισωθεί λόγω της διάδοσης του γυναικείου αθλητισμού. Όμως τα κορίτσια έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τα αγόρια της ίδιας ηλικίας. Τα κορίτσια είναι πιο επιρρεπή σε κακώσεις γύρω από το γόνατο κατά την περίοδο της εφηβείας , επίσης υπάρχει ένα σύνδρομο που ονομάζεται «τριάδα των αθλητριών» (Female athlete triad ) το οποίο περιέχει τα συμπτώματα τριών «ασθενειών» , διατροφικής αναταραχής (μπορεί να έχουν είτε ανορεξικές τάσεις είτε βουλιμικές με συχνές περιόδους έμμεσης. Το 15% με 62% πάσχει από κάποια διατροφική αναταραχή), αμηνόρροια και οστεοπόρωση ( μειωμένη οστική πυκνότητα). Αυτό το σύνδρομο είναι παράγοντας κινδύνου για κατάγματα κόπωσης, σύνδρομα υπέρχρησης και επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς.

Διαφορές στις κακώσεις που συμβαίνουν παρατηρούνται επίσης ανάλογα με την ηλικία, το στάδιο της ανάπτυξης του σκελετού αλλά και με το άθλημα. Η αντιμετώπιση σε αυτές τις ηλικίες έχει κάποιες ιδιαιτερότητες δεδομένου ότι η σκελετική ανάπτυξη και ωρίμανση είναι σε εξέλιξη και έτσι τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα τόσο σε οξείες όσο και σε χρόνιες κακώσεις ιδίως κοντά στις περιοχές των επιφύσεων (σημεία που αυξάνονται τα οστά). Επίσης, ο συντονισμός στις κινήσεις τους σε σύγκριση με τους ενήλικες είναι μειωμένος αυτό οφείλεται στο μη ανεπτυγμένο νευρομυϊκό έλεγχο, ενώ βρίσκονται στην περίοδο που ακόμη αναπτύσσουν την τεχνική τους σε σχέση με το άθλημα.

Είναι σημαντικό να διαγνωστούν και να αντιμετωπιστούν άμεσα οι κακώσεις αυτές για να επιτευχθεί όσο το δυνατόν πιο σύντομα η επιστροφή στην αθλητική δραστηριότητα και να υπάρχει καλή λειτουργικότητα του τραυματισμένου μέλους σε βάθος χρόνου και να μην υπάρξει επανατραυματισμός.
Σε αρκετές περιπτώσεις ενθαρρύνεται ο αθλητής να «σφίξει τα δόντια» και να αγωνιστεί ή να προπονηθεί. Αυτή η συμπεριφορά έχει σαν συνέπεια την ελλιπή αποθεραπεία, την εμφάνιση υποτροπών και τελικά την καθυστερημένη επιστροφή του παιδιού σε αγωνιστικές δραστηριότητες. Έτσι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ένας απλός τραυματισμός να μετατραπεί σε δύσκολα αντιμετωπίσιμο πρόβλημα και να καθυστερήσει την επιστροφή του παιδιού στην αθλητική δραστηριότητα, επίσης μπορεί να αποθαρρύνει την περαιτέρω ενασχόληση του με τον αθλητισμό.




130+1 Ερωτήσεις και Απαντήσεις σε θέματα διατροφής,άσκησης και ψυχολογίας.

Παίρνοντας κάποιος στα χέρια του το βιβλίο αυτό, δυνατόν κατ’ αρχήν να διερωτηθεί τι σχέση μπορεί να έχει το τρίπτυχο διατροφή – άσκηση – ψυχολογία. Πώς ακριβώς μπορεί να συσχετιστούν αυτά τα τρία μαζί; Κι όμως, διαβάζοντάς το, το ερώτημα αυτό μπορεί να απαντηθεί πολύ εύκολα.

Μέσα από τις 130 + 1 ερωτήσεις – απαντήσεις που αναγράφονται σε αυτό το βιβλίο μπορεί ο αναγνώστης να κατανοήσει τη σχέση αυτή και να απαντηθούν ερωτήματα που πιθανόν να τον απασχολούν. Κρύβουν αλήθειες αλλά και πραγματικότητες που αφορούν τον καθένα μας και που επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο ζωής μας αλλά και την καθημερινότητά μας.


Ιδιαίτερη κατηγορία στα παιδιά είναι οι κακώσεις των επιφύσεων (σημείο αύξησης του οστού), που μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές στην ανάπτυξη του μέλους. Γι αυτό χρειάζονται συστηματική παρακολούθηση κατά την περίοδο της αποκατάστασης τους είτε αντιμετωπίζονται συντηρητικά, είτε χειρουργικά. Κάθε κάκωση χαρακτηρίζεται από τον μηχανισμό πρόκλησής της και αυτός υποδεικνύει την πιθανή βλάβη. Υπάρχουν δυο πρότυπα κακώσεων στον παιδιατρικό πληθυσμό, οι οξείες και οι χρόνιες.
Οι οξείες κακώσεις προκύπτουν μετά από ισχυρές δυνάμεις και χαρακτηρίζονται από άμεση εμφάνιση των συμπτωμάτων μετά από ένα σαφές και αναγνωρίσιμο τραυματικό επεισόδιο. Σε αυτές περιλαμβάνονται κατάγματα (ρωγμώδη, συμπιεστικά, αποσπαστικά), οστεοχόνδρινα κατάγματα κ.α. Τα κατάγματα στα παιδιά συνήθως αντιμετωπίζονται συντηρητικά, εκτός αν είναι κοντά στις αρθρώσεις, αφορούν συγκεκριμένες ανατομικές περιοχές (όπως πχ. το ισχίο) ή αν είναι πολύ παρεκτοπισμένα.

Οι χρόνιες κακώσεις προκαλούνται από συνεχή καταπόνηση και οφείλονται σε επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς που υπερβαίνουν την ικανότητα του οργανισμού να τους επουλώσει. Οι χρόνιες κακώσεις έχουν ήπια προοδευτικά επιδεινούμενα συμπτώματα, τα οποία μπορεί να ποικίλουν σε βαρύτητα ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια της αθλητικής δραστηριότητας. Οι επιφύσεις, οι αρθρικοί χόνδροι και οι προσφύσεις των τενόντων στα οστά αποτελούν τα πιο ευάλωτα σημεία. Οι συχνότερες χρόνιες κακώσεις περιλαμβάνουν τις τενοντοπάθειες, τα κατάγματα κοπώσεως και τις οστεοχονδρίτιδες.

Οι κακώσεις των συνδέσμων στα παιδιά και στους εφήβους είναι λιγότερο συχνές σε σχέση με τους ενήλικες λόγω της καλύτερης αιμάτωσης και της μεγαλύτερης ελαστικότητας των συνδέσμων σε αυτές τις ηλικίες. Αν και κακώσεις των μηνίσκων παρατηρούνται και σε μικρότερες ηλικίες, κακώσεις των χιαστών συνδέσμων του γόνατος παρατηρούνται προς το τέλος της εφηβείας και την αρχή της ενηλικίωσης. Οι βλάβες αυτές δεν πρέπει να παραμελούνται, αλλά αντίθετα πρέπει να αντιμετωπίζονται γιατί η αστάθεια που προκαλείται στο γόνατο στο τέλος οδηγεί σε οστεοαρθρίτιδα σε νεαρή ηλικία.
Στα παιδιά οι μηνισκικές βλάβες πρέπει να συρράβονται εάν η βλάβη που έχει προκληθεί το επιτρέπει, ενώ η αρθροσκοπική συνδεσμοπλαστική του προσθίου χιαστού έχει διαφορές σε σχέση με αυτή των ενηλίκων λόγω της ύπαρξης των συζευκτικών χόνδρων. Μεγάλη σημασία για την αποφυγή υποτροπής έχει επίσης η περίοδος της αποκατάστασης και ο χρόνος επιστροφής σε αθλητική δραστηριότητα.
Πρόληψη –Θεραπεία

Η συστηματική άθληση είναι καλό να γίνεται σε οργανωμένο περιβάλλον υπό τις οδηγίες και την επίβλεψη προπονητή – γυμναστή. Η σωστή προθέρμανση, η σταδιακή ενδυνάμωση του μυϊκού συστήματος και η γνώση των ενδείξεων αλλά και των αντενδείξεων σε κάθε άθλημα και ηλικία, μπορεί να αποτρέψει την καταπόνηση και τους τραυματισμούς. Ο νεαρός αθλητής πρέπει να σταματήσει να αθλείται μόλις αισθανθεί πόνο και να αναφέρει το πρόβλημα στο γιατρό. Η πλειονότητα των κακώσεων αντιμετωπίζονται με ανάπαυση και φυσικοθεραπεία. Είναι σημαντικό όμως, να αναγνωριστούν σημαντικές καταστάσεις, όπως για παράδειγμα η επιφυσιολίσθηση του ισχίου, σπονδυλολίσθηση, κάταγμα που αφορά την «επίφυση». Φυσικά, ανάλογα με τη διάγνωση, απαιτείται η αντίστοιχη εξειδικευμένη θεραπεία .

Επιμέλεια: Μαρία Καλλένου Φυσικοθεραπεύτρια,