Καρκίνος – Πως στηρίζουμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα;

Καρκίνος. Συνήθως με το άκουσμα αυτής της λέξης μας διαπερνά ένα ρίγος αφού έχουμε υποσυνείδητα συνδέσει τον καρκίνο με τον θάνατο. Δυστυχώς όλοι έχουμε ακούσει για κάποιον ή έχουμε βιώσει μέσα από το περιβάλλον μας άτομα που τους άγγιξε αυτή η σοβαρή ασθένεια. Η πραγματικότητα είναι ότι μαζί με τον πάσχοντα υποφέρει όλη η οικογένεια που ταυτοχρόνως καλείται να στηρίξει τον άνθρωπο της. Ένα επίσης μεγάλο εμπόδιο στο να στηρίξουμε το κοντινό μας άτομο με καρκίνο είναι η αμηχανία-άγνοια για το πως θα το πράξουμε.

Συνήθως, το πρώτο πράγμα που βιώνουμε αφού έρθουμε αντιμέτωποι με την ασθένεια ενός αγαπημένου προσώπου είναι η σύγχυση και η δυσκολία στο να αποδεχτούμε το γεγονός, πράγμα το οποίο μας ¨μπλοκάρει¨ από το να συμπεριφερθούμε φυσιολογικά με αποτέλεσμα να αποφεύγουμε τον πάσχοντα.




Η ζωή είναι στιγμές

Μέσα στον έντονο ρυθμό της ζωής μας, εξουθενωμένοι από την πίεση της καθημερινότητας είμαστε καταδικασμένοι να ξεχνάμε συνεχώς την ουσία-νόημα της ύπαρξης μας. Αποφεύγουμε συνεχώς να κοιτάξουμε κατάματα την αλήθεια μας, παρακάμπτοντας ερωτήματα όπως το «ποιος είμαι;», «πως αγαπάω;», «Άραγε, ζω την ζωή μου όπως θα ήθελα;»

Για να μπορέσουμε να απαντήσουμε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να φρενάρουμε λίγο από την ξέφρενη πορεία μας, και να εστιάσουμε στον εαυτό μας. Μόνο έτσι θα μάθουμε να ζούμε την στιγμή, αποκτώντας ενσυνειδητότητα, επίγνωση και κατ΄επέκταση αντιστάσεις σε ότι είναι τοξικό για εμάς. Αρκεί απλά…να σταματάμε και να εστιάζουμε μέσα μας.


Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι πως το άτομο που έχει καρκίνο δεν έχει πεθάνει και παρόλο που έχει σαφώς επηρεαστεί από το άκουσμα της διάγνωσης δεν παύει να είναι το ίδιο άτομο, η ίδια προσωπικότητα με τις ίδιες ευαισθησίες όπως πριν. Θα πρέπει λοιπόν να τηρήσουμε την ίδια στάση που είχαμε και στο παρελθόν όπως επίσης και να το αντιμετωπίζουμε φυσιολογικά, όπως το κάναμε και στο παρελθόν, χωρίς να είμαστε φορτικοί.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να είμαστε παθητικοί ή υποτακτικοί επειδή λυπόμαστε το άτομο αυτό. Αυτό που διαχωρίζει την λύπηση από την στήριξη είναι η πρόθεση μας να βοηθήσουμε το άτομο να πολεμήσει την ασθένεια του χωρίς μοιρολόγια και μεμψιμοιρίες. Ουσιαστικά πρέπει να είμαστε θετικοί και βοηθητικοί απέναντι του αλλά όχι από λύπηση και οίκτο αλλά από αγάπη και ενδιαφέρον.
Η οικογένεια καθώς και οι στενοί φίλοι του πάσχοντα παίζουν ίσως τον πιο σημαντικό ρόλο ως προς την ψυχολογική στήριξη, ακόμη και στην θεραπεία.

 

Η ουσιαστική στήριξη που μπορούμε να δώσουμε στον καρκινοπαθή είναι μέσω της ενσυναίσθησης δηλαδή να νιώσουμε αυτό που βιώνει σε συναισθηματικό επίπεδο.  Νιώθει φόβο; Νιώθει απογοητευμένος ή θυμωμένος ; Στεναχωριέται ; Υπάρχουν πράγματα που θα ήθελε να κάνει ;

Για να μπορέσουμε να τον στηρίξουμε πρέπει πρώτα να καταλάβουμε τι περνάει. Ας μην ξεχνάμε πως και για το ίδιο το άτομο είναι εξαιρετικά δύσκολο να συνειδητοποιήσει και να αποδεχτεί την κατάσταση του, και είναι λογικό να είναι τρομαγμένο και ανασφαλές. Βοηθήστε το άτομο να σκεφτεί πιο θετικά την κατάσταση μιλώντας του για όλες εκείνες τις περιπτώσεις που θεραπεύτηκαν. Μην φοβάστε τις λέξεις. Μιλήστε ειλικρινά και ανοιχτά μαζί του για την ασθένεια του χωρίς να αποφεύγετε τις λέξεις. Όταν μας το ζητά και εμείς αποφεύγουμε να συζητούμε το θέμα μάλλον εντείνουμε τους φόβους του κάνοντας την ασθένεια πιο τρομακτική στα μάτια του.

Όταν περνάμε χρόνο με αυτό το άτομο προσπαθούμε να του χαρίζουμε θετικές στιγμές π.χ να δούμε μαζί του μια κωμωδία, να μιλήσουμε για ευχάριστες στιγμές από το παρελθόν, να πάμε αν είναι εφικτό μια βόλτα στη φύση. Μέσα από αυτές τις στιγμές μπορούμε να εκφράσουμε με λόγια την σημαντικότητα του ατόμου αυτού στην ζωή, αλλά και με πράξεις, να τον αγκαλιάσουμε δείχνοντας του τρυφερότητα και ζεστασιά. Όσο αυτονόητο και αν ακούγεται, σε αυτές τις δύσκολες στιγμές πρέπει να εκφράζουμε όσο πιο ξεκάθαρα γίνεται την αγάπη και την εκτίμηση που τρέφουμε στο πρόσωπο του.

Κάτι άλλο που παρατηρούμε συχνά, συνήθως κατά την νοσηλεία, είναι οι ψίθυροι μεταξύ των συγγενών και των θεραπευτών μπροστά στο άτομο. Αυτό δημιουργεί στον ασθενή μεγαλύτερη ανασφάλεια γιατί πιστεύει πως υπάρχουν ακόμα σοβαρότερες επιπλοκές στην κατάσταση του που πιθανό να του τις αποκρύπτετε. Η αντιμετώπιση αυτή αυξάνει το άγχος και το φόβο του πάσχοντα.

¨Είχε τον ίδιο τύπο καρκίνου μια γειτόνισσα της εξαδέρφης μου¨ Είναι καλό να μην συγκρίνουμε ποτέ τον πάσχοντα με άλλες περιπτώσεις καρκινοπαθών. Καμία περίπτωση δεν είναι η ίδια.

Επίσης κάτι που πρέπει να αποφεύγουμε είναι η συμβουλές που δίνουμε, που πολλές φορές μπορεί να αποβούν μοιραίες. Δικαίωμα να δίνουν συμβουλές για εναλλακτικές θεραπείες έχουν μόνο οι θεράποντες ιατροί.

 

Το πιο σημαντικό εργαλείο εναντίον του καρκίνου θεωρείται η καλή ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς. Χαρακτηριστική ως προς τα συμπέρασμα αυτό είναι μελέτη του Πανεπιστημίου της Αϊοβα, κατά την οποία εξετάστηκε η σχέση ενός μετρήσιμου δείκτη του καρκίνου των ωοθηκών σε συνάρτηση με την ψυχολογική κατάσταση των γυναικών που νοσούσαν. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όσο καλύτερα από ψυχολογικής και κοινωνικής πλευράς ήταν η ασθενής τόσο μικρότερος ήταν ο εν λόγω δείκτης (VEGF), ενώ οι γυναίκες που απολάμβαναν τη μεγαλύτερη υποστήριξη από συγγενείς και φίλους εμφάνιζαν τα χαμηλότερα επίπεδα του δείκτη. Αντιθέτως, οι γυναίκες που αισθάνονταν εγκαταλελειμμένες και χωρίς καμία αξία είχαν τα υψηλότερα επίπεδα VEGF.

Επιμέλεια: Ευάγγελος Ορφανίδης Κλινικός ψυχολόγος