Λεπτίνη: Γιατί το αδυνάτισμα είναι δύσκολο

 

Η Λεπτίνη είναι η ορμόνη που ρυθμίζει το βάρος του σώματος μας και διαχειρίζεται τις καύσεις του λίπους, δηλαδή αν οι ποσότητες λίπους θα αποθηκευθούν ή θα χρησιμοποιηθούν άμεσα για την παραγωγή ενέργειας. Παράλληλα ρυθμίζει το αίσθημα της πείνας και τη σεξουαλική μας συμπεριφορά.

Σε αντίθεση με αυτά που πιστεύαμε, δεν είναι ο εγκέφαλος που ρυθμίζει τις δύο αυτές λειτουργίες αλλά η συγκεκριμένη ορμόνη που του δίνει την αντίστοιχη εντολή.

Σε αθλήτριες που έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα λίπους συχνά διακόπτεται η περίοδος τους όπως και η ικανότητα τεκνοποίησης.

Το παράδοξο της Λεπτίνης

Στα άτομα που έχουν κανονικό βάρος (δείκτης μάζας σώματος 18-25) οι τιμές της λεπτίνης κυμαίνονται μεταξύ 4-9 ngr/ml.Θα αναμέναμε η τιμή της λεπτίνης να είναι μικρότερη στα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα. Αντίθετα όμως οι τιμές τις λεπτίνης σε αυτά τα άτομα είναι αυξημένες.

Το μήνυμα που στέλνει η λεπτίνη στο εγκέφαλο είναι ότι οι αποθήκες του λίπους είναι γεμάτες, έχουμε αποθέματα ενέργειας και δεν χρειαζόμαστε άλλη τροφή, ενώ παράλληλα αυξάνει τη σεξουαλική επιθυμία και προωθεί τις αναπαραγωγικές διαδικασίες.Όταν όμως συνεχίζουμε να τρώμε πέρα από αυτό το σημείο αυξάνεται μεν η παραγωγή λεπτίνης ο εγκέφαλος όμως παύει σιγά-σιγά να ανταποκρίνεται σε αυτό ερέθισμα. Το αίσθημα του κορεσμού χάνεται και το βάρος μας αρχίζει να αυξάνεται χωρίς τίποτα πια να μπορεί να σταματήσει αυτή τη διαδικασία.

Αναπτύχθηκε αντίσταση στη λεπτίνη. Ο εγκέφαλος δεν ακούει πια τις εντολές της λεπτίνης. Ένα αντίστοιχο παράδειγμα είναι όταν μπαίνουμε σε ένα χώρο που υπάρχει μια έντονη οσμή, μετά από λίγο παύει να μας ενοχλεί.

Στα τέλη του 2013, επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν ανακάλυψαν ότι ο εγκέφαλος των παχύσαρκων ατόμων δεν αντιδρά σωστά στη λεπτίνη. Ο υποδοχέας της λεπτίνης έχει δύο απολήξεις, σαν μαστίγια, που περιστρέφονται έως ότου εντοπίσουν τη λεπτίνη στο αίμα. Οι υποδοχείς των υπέρβαρων ατόμων δεν διαθέτουν αυτές τις απολήξεις, με συνέπεια να μην μπορούν να πιάσουν τη λεπτίνη. Έτσι δεν ενεργοποιείται το αίσθημα κορεσμού της πείνας και καταναλώνουν πολλές θερμίδες, παίρνοντας κιλά. Σήμερα οι ειδικοί πιστεύουν ότι ο βασικός βιολογικός λόγος που κάποιος έχει παραπανίσια κιλά είναι η “αντίσταση” στη λεπτίνη.

Δεν είναι σήμερα γνωστό πως μπορεί κάποιος να κάνει τον εγκέφαλο του πιο ευαίσθητο στη λεπτίνη μέσω της διατροφής και της άσκησης. Το σίγουρο είναι ότι πρέπει να σταματήσει δίαιτες πείνας. Όταν λαμβάνετε αρκετά λιγότερες θερμίδες από το κανονικό, η παραγωγή της λεπτίνης πέφτει αρκετά και το αποτέλεσμα είναι η πείνα. Αυτός ο δραστικός τρόπος δίαιτας δεν οδηγεί μακροχρόνια σε λιγότερα κιλά.

Πρέπει βέβαια να παίρνετε λιγότερες θερμίδες απ’ όσες ξοδεύετε για να αδυνατίσετε αλλά αυτό είναι απαραίτητο να συμβαίνει για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα και χωρίς να προκαλεί πείνα. Ο πιο κατάλληλος και υγιεινός τρόπος γι’ αυτό είναι η μεσογειακή διατροφή. Η λεπτίνη παράγεται κυρίως από τα λιποκύτταρα αλλά και δευτερευόντως από τα επιθηλιακά κύτταρα του στομαχιού. Σύμφωνα με μια μελέτη μια δίαιτα που περιέχει άφθονα λίπη μειώνει το ρόλο της ορμόνης. Άλλοι πιστεύουν ότι η ζάχαρη και ιδιαίτερη η φρουκτόζη απορυθμίζει τη λεπτίνη.

Το δεύτερο που πρέπει να κάνετε είναι να βάλετε την άσκηση στη ζωή σας είτε αυτή είναι αερόβια είτε αναερόβια. Χρησιμοποιείστε το τζόγκινγκ και τα βάρη. Ασκηθείτε πότε χαλαρά και πότε έντονα. Ίσως η άσκηση να μη μειώνει την αντίσταση της λεπτίνης αμέσως αλλά να χρειάζεται μια διάρκεια πάνω από έξι μήνες.

Τέλος, αν κοιμάστε λίγες ώρες το βράδυ, έχετε αυξημένες πιθανότητες να πάρετε κιλά γιατί μειώνεται η έκκριση λεπτίνης και αυξάνεται η αντίσταση στη λεπτίνη. Συγχρόνως,  η έλλειψη ύπνου αυξάνει μια άλλη ορμόνη, την γκρελίνη, η οποία έχει την αυξάνει την όρεξη.

Υπάρχει κάτι άλλο που μπορεί να βοηθήσει;

Έρευνες που έχουν γίνει για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας του ωτόβελονισμού, έχουν δείξει ότι επηρεάζει θετικά το πεπτίδιο γκρελίνη, το οποίο αυξάνει την όρεξη στη θέα του φαγητού αλλά και την πρωτεινική ορμόνη λεπτίνη που ρυθμίζει την ενεργειακή πρόσληψη, συμπεριλαμβανομένης της όρεξης, της πείνας και του μεταβολισμού. (Güçel F et al 2012, πηγή https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22729015)