Μεταβολικό σύνδρομο: τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται


Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με μια διάγνωση μεταβολικού συνδρόμου στα γραφεία των γιατρών. Συγκεκριμένα, περίπου το 25% του Ευρωπαϊκού πληθυσμού και το 32% του αμερικανικού πληθυσμού πάσχουν από μεταβολικό σύνδρομο.

Τα αυξανόμενα ποσοστά τόσο στους ενηλίκους όσο και στα παιδιά έχουν θορυβήσει τους επιστήμονες υγείας με αποτέλεσμα περισσότερες δράσεις να στρέφονται στην ενημέρωση του κοινού για το μεταβολικό σύνδρομο.

Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο;

Εδώ και δεκαετίες οι έρευνες είχαν εστιάσει στους μεγάλους «δολοφόνους» της δημόσιας υγείας και τους παράγοντες εμφάνισης τους. Φυσικά, μιλάμε για τα καρδιαγγειακά νοσήματα με κυριότερους παράγοντες κινδύνου την υπέρταση, την αυξημένη «κακή» χοληστερίνη και τη μειωμένη «καλή», το σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία. Το μεταβολικό σύνδρομο, όπως σε όλες τις περιπτώσεις, που αναφέρεται η λέξη σύνδρομο, είναι μια «ομπρέλα», που εμπεριέχει όλους τους παραπάνω παράγοντες.

O κίνδυνος για καρδιαγγεικά προβλήματα ή/και επεισόδια σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο δεν είναι απλά η άθροιση του κινδύνου όλων των επιμέρους παραγόντων, αλλά πολλαπλάσιος.

Αν και έχουν δημοσιευθεί διάφορα πρωτόκολα για τη διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου αποδίδοντας διαφορετική βαρύτητα στον κάθε παράγοντα κινδύνου, όλα συμφωνούν στους 5 βασικούς. Για να διαγνωστεί κάποιος με μεταβολικό σύνδρομο, θα πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον 3 από τα παρακάτω ή να είναι σε φαρμακευτική αγωγή για κάποιο/α από αυτά:

Διαγνωστικά Κριτήρια Μεταβολικού Συνδρόμου
Περιφέρεια μέσης≥ 94cm για άνδρες και ≥ 80cm για γυναίκες
Τριγλυκερίδια≥ 150 mg ή να είναι σε φαρμακευτική αγωγή για τριγλυκερίδια
ΗDL («καλή») χοληστερίνη<40 mg για άνδρες και <50 mg για γυναίκες ή να είναι σε φαρμακευτική αγωγή για μείωση χοληστερίνης
Aρτηριακή πίεση≥ 130/80 mm Hg ή να ακολουθεί αντι-υπερτασική αγωγή
Σάκχαρο νηστείας ≥ 100 mg ή να βρίσκεται σε φαρμακευτική αγωγή για υψηλό σάκχαρο.
Διαταραχές στο μεταβολισμό γλυκόζης.

Αιτίες εμφάνισης και συμπτώματα

Όπως σχεδόν για όλες τις ασθένειες, τόσο η γονιδιακή προδιάθεση όσο και οι συνθήκες της ζωής μας, παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση αυτού του συνόλου ασθενειών. Το οικογενειακό ιστορικό είναι συχνά καθοριστικό για την εξέλιξη των ασθενειών. Αν παραδείγματος χάριν στην οικογένεια υπάρχει ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη, υπέρτασης και καρδιοπάθειας σε μικρή ηλικία, ο κίνδυνος για την εμφάνιση μεταβολικού συνδρόμου αυξάνεται σε μεγάλο βαθμό. Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις που άνθρωποι με «βαρύ» ιστορικό αυτών των χρόνιων ασθενειών δεν νοσούν.

Αυτό αποδεικνύει και τη σημασία, που έχουν οι συνθήκες της ζωής μας. Η δραστηριότητα και η άσκηση, η ενσυνείδητη διατροφή με σκοπό τη θρέψη και την υγεία, και η ψυχική ηρεμία δρουν προστατευτικά ελαχιστοποιώντας τις αρνητικές επιπτώσεις των γονιδίων μας. Αντίθετα, το κάπνισμα, η καθιστική ζωή, η ανθυγιεινή διατροφή και το έντονο στρες έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, που λειτουργούν αθροιστικά με εκείνες της γονιδιακής προδιάθεσης. Έτσι πολλαπλασιάζεται ο κίνδυνος εμφάνισης είτε των επιμέρους ασθενειών (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, υπερλιπιδαιμία, παχυσαρκία) είτε όλων ταυτόχρονα με την εκδήλωση του μεταβολικού συνδρόμου.

Μεσογειακή διατροφή
Σε μια πρόσφατη μελέτη σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο, αυτοί που ακολουθούσαν τη μεσογειακή διατροφή είχαν μεγαλύτερη απώλεια βάρους, χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, βελτιωμένη αντίσταση στην ινσουλίνη και χαμηλότερα επίπεδα ινσουλίνης και δείκτες φλεγμονής.

Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο τρέφονται οι λαοί που ζουν σε περιοχές όπου αναπτύσσονται τα ελαιόδεντρα γύρω από τη Μεσόγειο. Είναι ένας υγιεινός τρόπος διατροφής που εμπνεύστηκε από τις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων της Ελλάδας (κυρίως της Κρήτης), της Ιταλίας, της Ισπανίας και των χωρών στα παράλια της Μέσης Ανατολής, περιοχές που βρέχονται από τη Μεσόγειο Θάλασσα. Η μεσογειακή διατροφή ουσιαστικά δίνει έμφαση κυρίως στην κατανάλωση οσπρίων, ελαιόλαδου, δημητριακών και σπόρων, φρούτων και λαχανικών, στη μέτρια κατανάλωση ψαριού και άσπρου κρέατος και στη σπάνια κατανάλωση κόκκινου κρέατος, όπως επίσης και στη μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού.

Τι περιλαμβάνει η μεσογειακή διατροφή:

  • 7-10 μερίδες φρούτα (κυρίως άγουρα) και λαχανικά (όχι πολύ βρασμένα) την ημέρα.
  • Κατανάλωση γαλακτοκομικών με χαμηλά λιπαρά (γάλα, τυρί και γιαούρτι) και μικρή ποσότητα κόκκινου κρέατος και προϊόντων κρέατος (λ.χ. μία φορά τη βδομάδα).
  • Ένα ποτηράκι κόκκινο κρασί 120 ml για τις γυναίκες ή μέχρι 2 ποτηράκια για τους άνδρες, που προφυλάσσει το καρδιαγγειακό σύστημα.
  • Σύνθετους υδατάνθρακες, όπως τα δημητριακά (πολύσπορο ψωμί, ολικής αλέσεως δημητριακά) και φρούτα – λαχανικά, γιατί επιδρούν λιγότερο στα μεταγευματικά επίπεδα σακχάρου απ? ό,τι οι απλοί υδατάνθρακες (άσπρο ψωμί, γλυκά).
  • Άπαχα κρέατα χωρίς πέτσα, όπως το κοτόπουλο, τα οποία ψήνουμε ή βράζουμε.
  • Χρήση ελαιόλαδου στη μαγειρική.
  • Φρέσκα ψάρια – αποφεύγουμε τα παστά ή τα τηγανισμένα.

Η μεσογειακή διατροφή βασίζεται κυρίως:

  • στα φρέσκα λαχανικά,
  • στο ελαιόλαδο ως κύρια πηγή λίπους,
  • στα όσπρια,
  • στους σπόρους, οι οποίοι έχουν πρωταρχικό ρόλο στη διατροφή αυτή,
  • στα γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γιαούρτι και το γάλα, τα οποία πρέπει να καταναλώνονται σε μέτριες ποσότητες,
  • ?στο κόκκινο κρασί,
  • στην ελάχιστη κατανάλωση κόκκινου κρέατος.

Άνθρωποι που ακολουθούν τη μεσογειακή διατροφή έχουν χαμηλότερο κίνδυνο για εμφάνιση των νόσων Parkinson και Alzheimer. Η μελέτη της μεσογειακής διατροφής έχει αποδείξει σε κλινικές έρευνες ότι η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών και η χαμηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος σχετίζονται με χαμηλότερη νοσηρότητα και μικρότερη συχνότητα εγκεφαλικών επεισοδίων, υπέρτασης και καρδιαγγειακών.

Ακολουθώντας τη μεσογειακή διατροφή είναι σημαντικό όχι μόνο να χάσουμε ή να διατηρήσουμε το βάρος μας, αλλά και να υιοθετήσουμε έναν υγιεινό τρόπο διατροφής για εμάς και για ολόκληρη την οικογένεια, ώστε και τα παιδιά να μαθαίνουν να τρέφονται σωστά.

Οι ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο μπορούν να απολαμβάνουν μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, που πρέπει να περιλαμβάνει και υδατάνθρακες, αλλά καλής ποιότητας.

Οι άνθρωποι που ζουν γύρω από τη Μεσόγειο έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και λιγότερα καρδιαγγειακά επεισόδια σε σχέση με τους κατοίκους των δυτικών κοινωνιών. Οι επιστήμονες συμπέραναν ότι η διαφορά μπορεί να είναι το αποτέλεσμα των ευεργετικών συστατικών του ελαιόλαδου, που είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά, και των πλούσιων φυτικών ινών στα φρούτα και τα λαχανικά. Η χρήση του ελαιόλαδου, με τα αντιοξειδωτικά που περιέχει, έχει συσχετιστεί με την ελάττωση της καρδιαγγειακής νόσου και με αντιφλεγμονώδη και αντιυπερτασική δράση, ελάττωση της κακής χοληστερίνης LDL και του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Πηγές

A Comprehensive Review on Metabolic Syndrome

Metabolic Syndrome

Metabolic Syndrome

υγεία.gr