Πώς ο έρωτας «χτυπά» τον εγκέφαλο

Από τη μία η Ιουλιέτα με τον Ρωμαίο, από την άλλη ο Ερωτόκριτος με την Αρετούσα. Είναι ο έρωτας «καταστροφικός», όπως τον θέλει ο Σαίξπηρ, ή «λυτρωτικός» όπως τον θέλει ο Βιτσέντζος Κορνάρος;

Ο έρωτας που σήμερα έχει την τιμητική του προκαλεί μεγάλη «τρικυμία» στον οργανισμό. Ο καρδιακός παλμός αυξάνεται, η κοιλιά γίνεται… κόμπος και ο ερωτευμένος αισθάνεται ότι βρίσκεται μέσα σε ένα «τρενάκι του λούνα παρκ» που τη μια στιγμή τον ανεβάζει στα ουράνια και την επόμενη τον ρίχνει στα… τάρταρα.Η επιστήμη έρχεται να εξηγήσει όλο αυτό το «παραλήρημα» και ούτε λίγο ούτε πολύ μας λέει ότι ο έρωτας ξεκινά από τον εγκέφαλο.

Η αφετηρία της επιθυμίας λαμβάνει χώρα στον υποθάλαμο του εγκεφάλου. Χημικές ουσίες που σχετίζονται με τα συναισθήματα, διεγείρουν την υπόφυση, η οποία με τη σειρά της στέλνει σήμα σε όργανα-στόχους, όπως είναι οι ενδοκρινείς αδένες.

Το μείγμα χημικών ουσιών που εκκρίνει ο εγκέφαλος δρα παρόμοια με τις αμφεταμίνες, διεγείροντας το κέντρο ευχαρίστησης του εγκεφάλου.

Τι εννοούμε λέγοντας ότι έχουμε «χημεία» με κάποιον; Παραδόξως κυριολεκτούμε, καθώς ο έρωτας καθορίζεται από συγκεκριμένες χημικές ουσίες. Τις σημαντικότερες από αυτές αποτελούν η ντοπαμίνη, τα οιστρογόνα, η τεστοστερόνη και η σεροτονίνη.

Η ντοπαμίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που σχετίζεται με τις επιθυμίες, τα κίνητρα, την εστίαση και την ανεβασμένη διάθεση. Έχει άμεση πρόσβαση στο σύστημα ευχαρίστησης-ανταμοιβής του εγκεφάλου.

Τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη είναι οι ορμόνες που προκαλούν την επιθυμία για την ερωτική επαφή.

Η σεροτονίνη βοηθά στη ρύθμιση της διάθεσής μας, μιας και είναι ο νευροδιαβιβαστής που ευθύνεται για την -έμμονη- σκέψη και συμπεριφορά. Θεωρείται η κατεξοχήν χημική ουσία που συνδέεται με την αίσθηση της ευφορίας, ενώ έχει και άλλες δράσεις, όπως η ρύθμιση της πρόσληψης τροφής (εξ’ ου και ο κόμπος στο στομάχι που κάνει τους ερωτευμένους να μην έχουν όρεξη για φαγητό!), τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του οργανισμού κ.ά.

Φυσικά, υπάρχουν πολλές άλλες χημικές ουσίες που είναι σε υπερδιέγερση όταν είμαστε ερωτευμένοι, όμως οι παραπάνω φαίνεται να παίζουν το μεγαλύτερο ρόλο. Ας παραθέσουμε όμως κάποιες από αυτές.

  • Η οξυτοκίνη και η βαζοπρεσίνη είναι γνωστές ως «ορμόνες της αγάπης».
  • Η αυξητική ορμόνη (σωματοτροπίνη) θεωρείται ότι τροφοδοτεί τον οργανισμό με ενεργητικότητα.
  • Η αδρεναλίνη είναι αυτή που αυξάνει την καρδιακή δραστηριότητα και το ρυθμό της αναπνοής, βελτιώνει τη μυϊκή δράση και ανεβάζει τη διάθεση.

Οι πρωτεΐνες ενδορφίνες, γεννούν ένα αίσθημα αγαλλίασης, βελτιώνουν τη διάθεση και μειώνουν το στρες , εξουδετερώνοντας τα υψηλά επίπεδα αδρεναλίνης, η οποία το προκαλεί. Παράλληλα, έχουν δράση αναλγητική, ενδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα, παράγουν κύτταρα που καταπολεμούν τα καρκινικά και καθυστερούν την εξέλιξη της γήρανσης. Η παραγωγή τους πραγματοποιείται στην υπόφυση και στον υποθάλαμο του εγκεφάλου και ενεργοποιείται μετά από μια ευχάριστη δραστηριότητα ή ακόμα και σκέψη.

Όλα τα παραπάνω συνηγορούν στο ότι ο έρωτας κάνει καλό στην υγεία, παρόλο που τα σωματικά συμπτώματα που παρατηρούνται στους ερωτευμένους τούς φέρνουν σε αμηχανία. Υπαίτιες για τα συμπτώματα αυτά είναι οι ορμόνες που προαναφέρθηκαν .

Την παραγωγή τους την πυροδοτεί ο εγκέφαλος αποκρινόμενος σε ένα ερέθισμα που δεν είναι άλλο από το «έτερόν μας ήμισυ». Τότε είναι που η κόρη του οφθαλμού διαστέλλεται, οι καρδιακοί παλμοί αυξάνουν και το πρόσωπό μας κοκκινίζει. Ταυτόχρονα πραγματοποιείται ανόρθωση των τριχών, εφίδρωση καθώς και αστάθεια και τρέμουλο των άκρων. Ο ανταγωνισμός μεταξύ συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού συστήματος γίνεται πραγματικότητα!


Για παράδειγμα μικρή μελέτη που διεξήχθη σε 10 γυναίκες και επτά άνδρες που δήλωναν βαθιά ερωτευμένοι έδειξε ότι ο έρωτας δρα στον εγκέφαλο σαν… ναρκωτικό. Οι ερευνητές διεξήγαγαν μαγνητικές τομογραφίες στους εθελοντές οι οποίοι είχαν ερωτική σχέση από έναν μήνα ως δύο χρόνια. Κατά τη διάρκεια διεξαγωγής της τομογραφίας οι επιστήμονες έδειχναν στον κάθε εθελοντή ή εθελόντρια μια φωτογραφία του αγαπημένου τους προσώπου καθώς και μια δεύτερη ενός ατόμου που έμοιαζε αλλά δεν ήταν το αντικείμενο του πόθου τους.

Όπως φάνηκε ο εγκέφαλος των «ερωτοχτυπημένων» ατόμων αντιδρούσε στην εικόνα του αγαπημένου «ανάβοντας» στις περιοχές που υπό φυσιολογικές συνθήκες εμπλέκονται στα κίνητρα και στην ανταμοιβή.

«Το έντονο πάθος ενεργοποιεί στον εγκέφαλο το ίδιο σύστημα που ενεργοποιείται όταν ένα άτομο είναι εθισμένο στα ναρκωτικά» εξηγεί ο Αρθουρ Αρον, ψυχολόγος στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Στόνι Μπρουκ που ήταν ο ένας εκ των δύο κύριων συγγραφέων της σχετικής μελέτης. Με άλλα λόγια, το «εθισμένο» άτομο αποζητά το αντικείμενο του πόθου του σαν ναρκωτικό.