Σκέψου πριν προσβάλεις υπέρβαρα άτομα

To fat shaming είναι λίγο δύσκολο να μεταφραστεί με λίγες λέξεις: αφορά τη διαπόμπευση και την πρόκληση συναισθημάτων ντροπής εξαιτίας περιττών κιλών στο σωματικό βάρος. Πρόκειται για μια αυξανόμενη τάση που απορρέει από τη δημιουργία απίθανα τέλειων προτύπων εξωτερικής εμφάνισης και από την “ποινικοποίηση” του πάχους. 

Στις ΗΠΑ έχει ξεσπάσει ένα μεγάλο debate σχετικά με το αν θα πρέπει η κοινωνία να ξεχωρίζει τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα ως ανθρώπους με ειδικά προβλήματα για τα οποία θα πρέπει να ληφθεί ειδική και επείγουσα δράση.


Με αφορμή διαφημιστικές εκστρατείες στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν πραγματικές ασπρόμαυρες εικόνες παχύσαρκων παιδιών με θλιμμένο ύφος και προειδοποιητικά μηνύματα για τους κινδύνους της παχυσαρκίας, οι αντιδράσεις ήταν οξείες. Ακόμα και άτομα με ιδιαίτερο φανατισμό κατά της παχυσαρκίας συμφώνησαν ότι τέτοιου είδους εκστρατείες είναι υπερβολικές και απάνθρωπες.
Η πρόκληση ντροπής για χαρακτηριστικά του σώματος είναι ένας υπότυπος του εκφοβισμού (bullying). Μάλιστα το “ξεμπρόστιασμα” αυτό επικροτείται από την πανίσχυρη κουλτούρα των ΜΜΕ, τα οποία δημιουργούν πρότυπα τελειότητας της εξωτερικής εμφάνισης και δαιμονοποιούν οτιδήποτε ξεφεύγει από αυτά τα πρότυπα. Για τη γυναίκα, για παράδειγμα, επιβάλλεται να έχει υπερβολικά λεπτό σώμα, τέλεια επιδερμίδα, πάλλευκα και ολόισια δόντια, ανοιχτόχρωμη αλλά ελαφρά μαυρισμένη επιδερμίδα, μεγάλο ύψος, μεγάλο στήθος και θηλυκό μοδάτο ντύσιμο.
Οι πόροι, φακίδες, ραγάδες, ρυτίδες, ουλές, κοκκινίλες, και οι διαστάσεις και τα χρώματα που ξεφεύγουν από το πρότυπο- τύπου κούκλας barbie επισημαίνονται διαρκώς από τα περιοδικά, την τηλεόραση, τις διαφημίσεις, ως χαρακτηριστικά που επειγόντως μια γυναίκα πρέπει να πασχίσει να εξουδετερώσει τάχιστα.
Δεν είναι το μόνο είδος, αλλά είναι από τα πιο συνηθισμένα. Πολύς κόσμος πιστεύει ότι το να προκαλέσεις ντροπή σε κάποιον για το βάρος του είναι εντελώς αποδεκτό. Ακόμα περισσότερο, πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για κάτι καλό, γιατί η ντροπή γίνεται ενθάρρυνση, και τότε ίσως αυτοί οι παλιόχοντροι θα σταματήσουν να είναι τόσο χοντροί.
Όμως δεν είναι έτσι: η ντροπή δεν είναι καταλύτης για αλλαγή- ίσα ίσα είναι “παραλύτης”. Όλοι όσοι έχουν βιώσει ακραία προσωπική ντροπή το γνωρίζουν αυτό. Η ντροπή δε σε κάνει δυνατότερο, ούτε σε βοηθά να αναπτυχθείς ως άτομο, ούτε να γίνεις πιο υγιής, ούτε να είσαι πιο λογικός. Σε ακινητοποιεί σε ένα σημείο.
Είναι δύσκολο να ορίσεις τι είναι πρόκληση ντροπής του πάχους, παρόλο που εκ πρώτης όψεως φαίνεται αυτονόητο ως έννοια. Όπως και στα περισσότερα είδη κοινωνικού στίγματος, η εμπειρίες ποικίλλουν δραματικά από το ένα άτομο στο άλλο.”

Το αρνητικά στερεότυπα ωστόσο αποτελούν τη μία όψη του νομίσματος. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η αρνητική συμπεριφορά που απευθύνεται στα υπέρβαρα άτομα με στόχο την προσβολή και τον υποβιβασμό τους. Το κοινωνικό στίγμα σχετίζεται άμεσα και με την εμφάνιση ψυχικών προβλημάτων, λόγω της απόρριψης και απομόνωσης που δέχονται σε διάφορα επίπεδα.

Στόχος των αρμόδιων φορέων και των κυβερνήσεων πρέπει να είναι η καταπολέμηση του στίγματος που απευθύνεται σε τέτοια άτομα και αυτό είναι που τονίζουν σήμερα οι ειδικοί . Είναι σημαντικό τα άτομα με παχυσαρκία να αντιμετωπίζονται με το ίδιο επίπεδο σεβασμού και συμπάθειας με τους άλλους.