Ψυχική Υγεία στα Παιδιά – Συμβουλές για γονείς

Ψυχική Υγεία στα Παιδιά – Συμβουλές για γονείς

Πώς να μεγαλώσω ένα Ψυχικά Υγιές και Συναισθηματικά Ισορροπημένο παιδί;

Από τη στιγμή που ένα παιδί θα έρθει στο κόσμο η πρώτη έγνοια και ανησυχία κάθε νέου γονιού είναι αν το παιδί του είναι υγιές. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας «Υγεία είναι μια κατάσταση πλήρους σωματικής, νοητικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλώς η απουσία νόσου ή αναπηρίας». Η υγεία λοιπόν δεν είναι μόνο σωματική αλλά και ψυχική. Ο κάθε γονιός πρέπει να έχει ως κύριο μέλημα του την υγιή ανάπτυξη ενός παιδιού σε όλους τους τομείς.

Γενικότερα, οι γονείς άθελα τους παραβλέπουν προβλήματα συναισθηματικής φύσεως καθώς εστιάζονται σε εξωτερικευμένα προβλήματα συμπεριφοράς τα οποία είναι πιο φανερά. Τα προβλήματα συμπεριφοράς αρκετές φορές απορρέουν από άλυτα ή υποβόσκουσα συναισθηματικά προβλήματα τα οποία φαίνεται να επηρεάζουν τα παιδιά στη καθημερινότητα τους. Για αυτό το λόγο, είναι άκρως σημαντικό οι γονείς να δίνουν την κατάλληλη προσοχή στις συναισθηματικές δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάσουν τα παιδιά έτσι ώστε να γίνει έγκαιρη πρόληψη και αντιμετώπιση. Για να γίνει όμως αυτό, οι γονείς πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν πότε τα παιδιά τους παρουσιάζουν συναισθηματικά προβλήματα.

Στο παρακάτω άρθρο ακολουθούν συμβουλές για το πώς ένας γονιός μπορεί να μεγαλώσει και να αναθρέψει ένα ψυχικά υγιές και συναισθηματικά ισορροπημένο παιδί:

Τα παιδιά θα βιώσουν στιγμές άγχους και θα γίνουν πιο δυνατά

Κατά τη διάρκεια της ζωής ενός παιδιού θα περάσουν στιγμές οι οποίες θα νιώσει άγχος, θα αντιμετωπίσει αρνητική κρητική είτε θα στεναχωρηθεί από μια κατάσταση στο οικογενειακό/κοινωνικό του περιβάλλον. Τα παιδιά μέσα από αυτές τις εμπειρίες μαθαίνουν και γίνονται πιο δυνατά στο να αντιμετωπίσουν παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον με λιγότερο αρνητικό αντίκτυπο στη συναισθηματική τους υγεία. Όποτε γονείς μην ανησυχείτε υπερβολικά όταν το παιδί σας βιώσει μια τέτοια κατάσταση εφόσον αυτό θα το ενδυναμώσει.

 

 

Μην παραβλέψετε συμπεριφορές οι οποίες είναι ασυνήθιστες

Συνήθως, τα παιδιά όταν είναι ανήσυχα ή προβληματίζονται με κάτι επιδεικνύουν συμπεριφορές οι οποίες δεν είναι συνηθισμένες. Δηλαδή, εάν το παιδί σας είναι ήσυχο στη τάξη, δεν προκαλεί συμμαθητές ή δεν διακόπτει το μάθημα και ξαφνικά μια μέρα παρουσιάσει συμπεριφορές οι οποίες δεν είναι του χαρακτήρα του αυτό δείχνει ότι ίσως κάτι το απασχολεί. καλό θα ήταν όταν οι δάσκαλοι ή και εσείς παρατηρήσετε κάποια τέτοια συμπεριφορά να μην την αγνοήσετε.

Προσπαθήστε με το δικό σας τρόπο, να έρθετε κοντά με το παιδί και να μάθετε τι το απασχολεί. αποφεύγουμε τις φωνές, προσπαθούμε να έρθουμε στο δικό του επίπεδο και να δείξουμε κατανόηση και αγάπη. Με αυτό τον τρόπο δείχνοντας του ότι το καταλαβαίνετε και είστε εκεί για να το βοηθήσετε κερδίζεται την εμπιστοσύνη του.

 

Μην αποδίδετε τα προβλήματα στο αναπτυξιακό τους στάδιο

Όπως είναι γνωστό σε όλους τα παιδιά ανά ηλικιακές φάσεις παρουσιάζουν συγκεκριμένες συμπεριφορές. Όταν ένα παιδί παρουσιάζει προβλήματα καλό θα ήταν οι γονείς να μην τα αποδίδουν στο αναπτυξιακό τους στάδιο. Για παράδειγμα, εάν ένας έφηβος είναι αντιδραστικός και συμπεριφέρεται απότομα προς τους φίλους του ή τα αδέρφια του, αυτό δεν σημαίνει πως είναι μια φάση που θα περάσει και δεν θα τις δοθεί η κατάλληλη σημασία.

Ο κατάλληλος τρόπος αντιμετώπισης τέτοιων συμπεριφορών θα ήταν η ένδειξη ενσυναίσθησης. Ενσυναίσθηση, είναι η ικανότητα να μπούμε στη θέση του άλλου και να βιώσουμε πραγματικά τι νιώθει και πώς αισθάνεται. Όταν ένας γονιός, προσπαθήσει να κατανοήσει τι αισθάνεται το παιδί του, ποια είναι τα προβλήματα που το απασχολούν τότε θα μπορέσει να του δώσει την κατάλληλη καθοδήγηση μέσω της δικής του εμπειρίας.

 

Εντοπίστε τι πυροδότησε τη συμπεριφορά, δώστε χρόνο και μην επικρίνεται

Πολλές φορές τα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι νιώθουν ή τι πυροδότησε τα συναισθήματα. Κάποιες φορές λόγω του ηλικιακού τους επιπέδου τα παιδιά δεν μπορούν να προσδιορίσουν πως νιώθουν. Εάν λοιπόν ένας γονιός αντιληφθεί ότι το παιδί του είναι ανήσυχο ή συναισθηματικά επηρεασμένο θα μπορούσε να προσπαθήσει ο ίδιος να αντιληφθεί τι του έχει συμβεί, να έχει συχνή επικοινωνία με το σχολείο μήπως έγινε κάτι με τους συμμαθητές μέσα στη τάξη ή στο διάλειμμα, ή ακόμα μπορεί να συνέβη κάτι στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον που να το έχει επηρεάσει. Όταν ο γονιός αντιληφθεί από μόνος του τι έχει προκαλέσει τι συγκεκριμένη διάθεση στο παιδί, πρέπει να δώσει χρόνο στο παιδί να αναγνωρίσει και να αντιμετωπίσει τα συναισθήματα του, να μην το επικρίνει, να δείξει κατανόηση και όταν το παιδί του ζητήσει τότε να δώσει τη συμβουλή του.

 

Να είστε υποστηρικτικοί, όχι αυστηροί

Από τη στιγμή που ξεκινούν τα παιδιά να μεγαλώνουν, είναι σημαντικό ο κάθε γονιός να ενθαρρύνει τα παιδιά του να του μιλούν. Όταν πρέπει αν επηρεάσουμε ή και να συμβουλέψουμε ένα παιδί, ο ανοιχτός διάλογος, η επικοινωνία και η εμπιστοσύνη είναι αυτό που θα μας οδηγήσει στα καλύτερα αποτελέσματα. Εν αντιθέσει, οι φωνές οδηγούν σε αρνητικά αποτελέσματα. Ένας γονιός, πρέπει να βρει τη δική του ισορροπία μεταξύ της επιβολής κανόνων και ορίων μέσα στο σπίτι. Ένα παιδί το οποίο θα μάθει από πολύ νωρίς να το ακούν, τότε θα μάθει το ίδιο και να ακούει. Όταν ένα παιδί μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που νιώθει ασφάλεια, θα μεγαλώσει με αυτοπεποίθηση και δεν θα είναι αντιδραστικό.

Θέτουμε από πολύ νωρίς τα θεμέλια για την ανάπτυξη μιας υγιής σχέσης μεταξύ γονέα-παιδιού. Όταν ένα παιδί μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον ασταθές, με φωνές και καβγάδες, χωρίς όρια και κανόνες, τότε το ίδιο θα μάθει να είναι αντιδραστικό και ανυπάκουο. Προσφέρεται ρουτίνα και σταθερότητα με αυτό τον τρόπο παρέχεται ασφάλεια και σιγουριά στο παιδί. Όταν κάποιες φορές, οι γονείς παρεκτραπούν, χάσουν τη ψυχραιμία τους και φωνάξουν στα παιδιά πρέπει όταν ηρεμήσουν να μιλήσουν μαζί τους. Με το να μοιράζεστε τι σας έχει αναστατώσει και ποια συμπεριφορά των παιδιών σας έκανε να παρεκτραπείτε, δείχνετε στα παιδιά ότι τα υπολογίζεται και έχετε ανάγκη και εσείς ανάγκη τη δική τους κατανόηση. Επίσης, με αυτό τον τρόπο δίνετε το παράδειγμα στα ίδια να μοιράζονται και αυτά τα συναισθήματα τους και να μιλάνε για πράγματα τα οποία τους έχουν ενοχλήσει ή στεναχωρήσει.

 

Περάστε ποιοτικό χρόνο μαζί με τα παιδιά

Όσο αφορά το χρόνο με τον οποίο περνάνε οι γονείς με τα παιδιά η ποιότητα είναι πολύ πιο καθοριστική από την ποσότητα. Εάν λοιπόν, ο χρόνος είναι περιορισμένος λόγω καθημερινών υποχρεώσεων φροντίστε να τον αξιοποιήσετε σωστά. Τα παιδιά όταν περνάνε ποιοτικό χρόνο με τους γονείς ακόμα και μισή ώρα τη μέρα για παιχνίδι, ή διάβασμα του παραμυθιού πριν τον ύπνο τα βοηθάει να έρθουν πιο κοντά στους γονείς, να νιώσουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη να μοιραστούν τυχόν προβλήματα τα οποία μπορεί να τα απασχολούν.

 

Υπενθυμίζεται συνεχώς ότι είστε εκεί όταν το χρειαστούν  

Συνήθως, τα παιδιά στην εφηβεία αρνούνται να μιλήσουν στους γονείς και είναι αντιδραστικά. Παρόλα αυτά, οι γονείς δεν πρέπει να παύουν να προσφέρουν τη βοήθεια τους σε αυτά. Όταν βλέπετε ότι τα παιδιά είναι προβληματισμένα καλό θα ήταν να τους υπενθυμίζεται ότι εσείς είστε εκεί για αυτά αν ποτέ χρειαστούν να μιλήσουν σε κάποιον. Με αυτό τον τρόπο, δείχνετε ότι είστε εκεί για αυτά και παράλληλα δεν τα καταπιέζεται. Ποτέ δεν ξέρετε πότε θα έρθει η στιγμή που θα σας ξαφνιάσουν και θα θέλουν να σας μιλήσουν.

 

Φροντίστε τη ψυχική / συναισθηματική σας υγεία 

Ειδικότερα, σε μικρότερες ηλικίες τα παιδιά είναι συναισθηματικά ευάλωτα και επηρεάζονται ή υιοθετούν συμπεριφορές σημαντικών άλλων. Για παράδειγμα, εάν η μητέρα του παιδιού είναι αγχωμένη ή θυμωμένη τότε θα μεταφέρει τα συναισθήματα αυτά και στο παιδί. Φροντίστε λοιπόν, να είστε πάνω από όλα εσείς ψυχικά υγιής για να μπορείτε να αντιμετωπίσετε τα προβλήματα που παρουσιάζουν τα παιδιά σας.

Συγγραφή:

Κορνηλία Τσούκκα

Εγγεγραμμένη Σχολικός/Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος

 

Βιβλιογραφία

Alvord, M. K., & Grados, J. J. (2005). Enhancing Resilience in Children: A Proactive Approach. Professional psychology: research and practice, 36(3), 238.

Barish, K. (2015). How to Raise an Emotionally Resilient Child. Social & Emotional Learning.

Peterson, L., & Saldana, L. (1996). Accelerating children’s risk for injury: Mothers’ decisions regarding common safety rules. Journal of Behavioral Medicine, 19, 317-331.

Sanders, M. R. (1999). Triple P-Positive Parenting Program: Towards an empirically validated multilevel parenting and family support strategy for the prevention of behavior and emotional problems in children. Clinical child and family psychology review, 2(2), 71-90.

Strayer, J., & Roberts, W. (2004). Children’s anger, emotional expressiveness, and empathy: Relations with parents’ empathy, emotional expressiveness, and parenting practices. Social development, 13(2), 229-254.

Werner, E. E. (1995). Resilience in development. Current directions in psychological science, 4(3), 81-84.

World Health Organization (1948). The British Medical Journal (BMJ Publishing Group) 2 (4570): 302–303. doi:10.1136/bmj.2.4570.302. JSTOR 25364565